İran çatışmasının başlarında Washington ve Tel Aviv'in, İran-Irak sınırındaki Kürt militan gruplarını desteklemeyi araştırdığı, ancak bölgesel baskı ve güvenlik riskleri nedeniyle plandan vazgeçtiği bildirildi. Bu olay, yetkililerin Kürt müdahalesinin sınır bölgelerini istikrarsızlaştırabileceği, askeri tepkileri tetikleyebileceği ve zaten kırılgan olan jeopolitik dengeleri daha da karmaşık hale getirebileceğinden korktuğu Ankara ve Bakü'deki endişeleri artırdı.
Raporlar, ABD ve İsrail'in, İran'la çatışmalarının ilk aşamalarında İranlı Kürt militan gruplara siyasi ve lojistik destek sağlamayı kısaca değerlendirdiğini gösteriyor. Ancak teklif, artan diplomatik baskı, İran'ın karşı önlemleri, istihbarat baskıları ve planı açığa çıkaran sızıntılar nedeniyle haftalar içinde rafa kaldırıldı.
Erken Planlar, Hızlı Geri Dönüş
Girişimin İran-Irak sınırı yakınında faaliyet gösteren Kürt gruplarından yararlanmayı amaçladığı bildirildi. Ancak Tahran, hem İran hem de Irak'ta Kürt nüfusun yoğun olduğu bölgeleri hedef alan askeri saldırılarla hızlı bir şekilde karşılık verdi ve bu da açık bir caydırıcılığın sinyalini verdi.
Aynı zamanda, Washington ve Tel Aviv'den gelen tutarsız destek ve bölgesel aktörlerin endişeleri de planın Mart ayı sonuna kadar terk edilmesine katkıda bulundu.
Türkiye Açık Kırmızı Çizgi Çekiyor
Kürt militanların olaya dahil olma ihtimali bölgede acil endişelere yol açtı. TürkiyeBölgedeki silahlı Kürt hareketlerinin genişlemesine sürekli olarak karşı çıkıyor.
Çatışmanın başlangıcından itibaren Ankara, Kürt isyan faaliyetlerinin artması halinde Kuzey Irak'taki Kürdistan Bölgesi'ne askeri müdahaleyi değerlendirebileceğinin sinyalini verdi. Türk yetkililer ayrıca Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY) ile üst düzey görüşmelerde bulunarak, onları çatışmaya herhangi bir şekilde karışmaktan kaçınmaya çağırdı.
Türkiye ile İran arasındaki gerilim geçmişine rağmen ikili ilişkiler, büyük ölçüde ortak ekonomik çıkarlar ve Kürt ayrılıkçılığına ilişkin karşılıklı kaygılar nedeniyle işlevsel kalmayı sürdürdü.
İranlı Pezeshkian, Diğer 5 Ülkeden Tazminat Talep Eden Türkiye'nin Duruşunu Övdü
PKK Sonrası Ortam, Kalıcı Hassasiyetler
Türkiye'nin Kürt militanlarla uzun süredir devam eden çatışması, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) silahsızlanma sürecinin başlatılmasının ardından Mayıs 2025'te resmen yeni bir aşamaya girdi.
Ancak Ankara'nın Kürt silahlı hareketlerine karşı duyarlılığı değişmedi. Bu tür grupların Türkiye sınırlarının ötesinde yeniden canlanması veya genişlemesi hâlâ doğrudan bir ulusal güvenlik tehdidi olarak görülüyor.
Bu arada, ABD, İsrail ve İran arasındaki geçici ateşkes kırılgan olmaya devam ediyor ve süresinin yaklaşması da gerginliğin yeniden artması riskini artırıyor.
İran Kürtlerin Pozisyonlarını Hedef Alıyor
Potansiyel Kürt müdahalesine ilişkin raporların ortaya çıkmasından kısa bir süre sonra İran, Irak'ın Kürdistan Bölgesi'ndeki Süleymaniye'ye füze saldırıları başlattı. Saldırılar geniş çapta Kürt gruplarını çatışmaya girmekten caydırmak için önleyici bir uyarı olarak yorumlandı.
Buna paralel olarak, İran'daki birçok Kürt siyasi grubunun bu yılın başlarında bir koalisyon oluşturması, Tahran'ın batı sınırları boyunca koordineli faaliyetlere ilişkin endişelerini daha da artırdı.
Azerbaycan Yakından İzliyor
Çatışmanın Kürt boyutu da yakından takip ediliyor. AzerbaycanYetkililerin hem iç hem de sınır ötesi sonuçlarla ilgilendikleri yer.
İran önemli bir etnik Azeri nüfusa ev sahipliği yapıyor ve Kürt grupları içeren herhangi bir gerilim, özellikle Azerbaycan ve Kürt topluluklarının bir arada yaşadığı Batı Azerbaycan eyaletinde etnik gruplar arası gerilimleri yoğunlaştırabilir.
Tarihsel olarak, bu gruplar arasındaki gerilim zaman zaman şiddete dönüşüyor ve analistler, yenilenen istikrarsızlığın, hareketsiz fay hatlarını yeniden canlandırabileceği konusunda uyarıyor.
Stratejik Rotalar ve Bölgesel Riskler
Bakü açısından bakıldığında, Kürt militan faaliyetlerinin İran'ın Batı Azerbaycan eyaletine yayılması potansiyeli stratejik riskler teşkil ediyor. Bölgesel istikrarı bozabilir, etnik Azerbaycan topluluklarıyla bağları zayıflatabilir ve büyük altyapı projelerini karmaşık hale getirebilir.
Bu tür girişimlerden biri, Azerbaycan'ı Nahçıvan'a ve oradan da Türkiye'ye bağlayan planlanan ulaşım koridorudur. Bu rotaların yakınındaki Kürt istikrarsızlığı, Güney Kafkasya'daki uzun vadeli bağlantı planlarını baltalayabilir.
Ortak Güvenlik Kaygıları Koordinasyonu Güçlendiriyor
Hem Ankara hem de Bakü, Kürt sorununu devlet dışı aktörleri ve değişen bölgesel ittifakları içeren daha geniş bir güvenlik çerçevesi içinde görüyor.
Türkiye'nin kaygıları öncelikle iç güvenlik kaygılarından kaynaklanırken, Azerbaycan'ın odak noktası bölgesel istikrar ve stratejik bağlantıdır.
İki ülke arasında Türkiye'nin doğusunda gerçekleştirilen son ortak askeri tatbikatlar, bölgesel gerilimin artması ihtimaline karşı artan koordinasyonun altını çiziyor.
Sonuç: Kırılgan Bir Denge
Kürtlerin İran çatışmasına katılımının kısaca değerlendirilmesi, yerel dinamiklerin ne kadar hızlı bir şekilde daha geniş jeopolitik risklere dönüşebileceğini gösteriyor.
Plan sonuçta terk edilmiş olsa da bu bölüm, devlet aktörleri, devlet dışı gruplar ve bölgesel güç dengeleri arasındaki İsrail etkileşiminin altını çiziyor.
Gerilim devam ederken, Türkiye ve Azerbaycan muhtemelen ihtiyatlı davranacak ve Kürt militanlığının bir kez daha bölgesel güvenlik hesaplamalarında merkezi bir faktör haline gelebileceği senaryolara hazırlanıyor.
PA Türkiye, Türkiye gözlemcilerini farklı görüş ve görüşlerle bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Sitemizde yer alan yazılar mutlaka yayın kurulumuzun görüşünü temsil etmeyebilir veya onay anlamına gelmeyebilir.
İngilizce YouTube kanalımızı takip edin (REAL TURKEY):
https://www.youtube.com/channel/UCKpFJB4GFiNkhmpVZQ_d9Rg
Twitter: @AtillaEng
Facebook: Gerçek Türkiye Kanalı: https://www.facebook.com/realturkeychannel/***
Yorumlar kapalı.