PKK ile yenilenen barış çabalarına ve Suriye'de Kürt liderliğindeki güçlerin son zamanlarda yaşadığı aksaklıklara rağmen Türkiye, askerlerini Suriye veya Irak'tan çekme planının olmadığını açıkça belirtti. Yetkililer, Ankara'nın konuşlandırılmasının uzun vadeli güvenlik, jeopolitik nüfuz ve bölgesel güç dinamiklerine bağlı olduğunu söyleyerek, her iki ülkede de askeri ayak izinin sürdüğünü gösteriyor.
“Çekilme Gündemi Yok”
Türkiye, askeri kuvvetlerinin Suriye veya Irak'tan derhal çekilmesi ihtimalini reddetti.
Savunma Bakanı Yaser Güler Ankara'nın “bu bölgeleri geri çekmek veya terk etmek gibi bir gündemi olmadığını” belirterek, bu tür kararların yalnızca Türkiye tarafından verileceğini sözlerine ekledi.
Ekim 2025'te Türkiye parlamentosu, hem Suriye hem de Irak'ta sınır ötesi konuşlandırmaların üç yıl uzatılmasını onaylayarak, varlığın uzun süreceği beklentilerini güçlendirdi.
Stratejik Hesaplamalar
Analistler Ankara'nın askeri duruşunun daha geniş jeopolitik hedeflere hizmet ettiğini savunuyor.
New Lines Enstitüsü'nden Nicholas Heras'a göre Türkiye, Kürdistan Bölgesel Hükümeti (KBY) ile Irak'ta konuşacak ve Esad sonrası Suriye'deki gelişmeleri şekillendirecek.
Türkiye'nin askeri varlığının aynı zamanda üç temel amaca hizmet ettiği görülüyor:
-
Kürtlerin siyasi ve askeri özerkliğinin sınırlarına yakın olarak sınırlandırılması
-
Mültecilerin geri dönüş koşullarını yönetmek
-
Bölgesel güç rekabetinde kaldıracın korunması
Gözlemciler, ne Bağdat'ın ne de Şam'ın şu anda Türkiye'yi geri çekilmeye zorlayabilecek kapasitede görünmediğini, bunun da Ankara'nın uzun vadeli konumunun acil maliyetini azalttığını belirtiyor.
Esad Sonrası Suriye: Yeni Dinamikler, Eski Gerilimler
Türkiye, İslam Devleti ile mücadele ve Kürtlerin toprak konsolidasyonunu önleme ihtiyacını öne sürerek ilk olarak Ağustos 2016'da kuzey Suriye'ye asker konuşlandırmıştı. Daha sonra operasyonlarını Afrin (2018) ve kuzeydoğu Suriye'ye (2019) kadar genişletti.
Aralık 2024'te Beşar Esad'ın devrilmesinden bu yana Ankara, Ahmed el Şara yönetimindeki Suriye'nin geçici liderliğiyle daha yakın ilişkilere sahip oldu. Ancak Kürt güçleri ve daha geniş bölgesel ittifaklar konusundaki gerginlikler sürüyor.
Her ne kadar Suriye Demokratik Güçleri (SDG) yakın zamanda bölgesel sorunlarla karşı karşıya kalsa ve yeni Suriye ordusuna entegre olmayı kabul etse de Türkiye, Kürt silahlı yapılarını bir güvenlik tehdidi olarak görmeye devam ediyor.
Bu arada İsrail, Türkiye'nin Suriye'nin merkezindeki konuşlandırılmasının genişletilmesine karşı çıktı ve işgal altındaki Golan Tepeleri yakınındaki güneybatı tampon bölgelerde güç bulunduruyor.
Bölgesel analistler, Ankara'nın devam eden varlığının, özellikle de geri çekilme yönünde baskı olması durumunda İsrail'in güney Suriye'deki duruşunu yansıttığını öne sürebileceğini öne sürüyor.
Kürt Sorunu Üzerinden Yararlanma
Türkiye, Suriye'de kalıcı bir siyasi çözümün Kürt silahlı gruplarının statüsünü ele alması gerektiğinde ısrar ediyor.
Uzmanlar, Ankara'nın Kürt azınlık sorunlarının yönetilmesinde hem Şam hem de Bağdat üzerinde stratejik nüfuza sahip olduğuna inandığını belirtiyor. Suriye'nin iç güvenliği kırılgan kaldığı ve milis yapıları özerkliğini koruduğu sürece, Türkiye muhtemelen askeri ayak izini sürdürmeyi meşrulaştıracaktır.
Ek olarak, tarifeler ve ithalat konusundaki anlaşmazlıklar da dahil olmak üzere Ankara ile Şam arasındaki ekonomik ve ticari gerilimler, siyasi uyumlara rağmen ilişkilerin sürtüşmesiz olmadığının altını çiziyor.
Daha Geniş Bölgesel Güç Dengesi
Bazı analistler Türkiye'nin Suriye politikasını daha geniş bölgesel yeniden kalibrasyona bağlıyor.
Lübnan ve Suriye'de İran yanlısı grupların yaşadığı aksiliklerin ardından Ankara'nın, Suudi Arabistan ve Katar'la birlikte İsrail'in artan bölgesel nüfuzunu dengelemeye çalıştığı görülüyor.
Türkiye'nin Suriye'yi yeni ortaya çıkan bölgesel güvenlik mimarisinin şekillendirilmesinde kilit bir bileşen olarak gördüğü bildiriliyor.
Irak: Daha Karmaşık Bir Arena
Suriye'den farklı olarak Türkiye'nin Irak'taki askeri operasyonları, Ankara'nın İran'a karşı sınır ötesi operasyonlar düzenlemeye başladığı 1990'lı yıllara dayanıyor. Kürdistan İşçi Partisi (PKK) Dağlık sınır bölgelerinde.
Türkiye, 2018'den bu yana Irak Kürdistanı'ndaki askeri karakol ağını genişletti. Duhok ilindeki yol inşaatı da dahil olmak üzere altyapı projeleri varlığını daha da derinleştirdi.
Her ne kadar PKK silahlı mücadeleden vazgeçmiş ve tutuklu liderin halka açık çağrıları da dahil olmak üzere sembolik silahsızlanma jestleri yapmış olsa da Abdullah Öcalan savaşçıların silah bırakması için; çekirdek silahlı unsurlar kuzey Irak'ın bazı kısımlarında aktif olmaya devam ediyor.
Analistler, Ankara'nın PKK yapılarının tamamıyla doğrulanabilir bir şekilde dağıtılmasından önce geri çekilmesinin muhtemel olmadığını söylüyor.
Aynı zamanda Türkiye, güvenlik operasyonları ile mezhepsel ve siyasi dinamiklerin karar almayı zorlaştırdığı Bağdat'la uygulanabilir ilişkileri sürdürmek arasında bir denge kurmalı.
Görüşmeler Varlığı Değil Gerilimi Azaltabilir
Türkiye ülke içinde barış görüşmelerine devam ederken ve PKK gerilimi düşürme sinyali verirken bile askerin geri çekilmesi yakın bir zamanda görülmüyor.
Gözlemciler, Ankara'nın özellikle Irak'ta sürdürülebilir bir siyasi çözümü desteklemek için ABD ve Avrupa Birliği gibi dış aktörlerin katılımına ihtiyaç duyabileceğini öne sürüyor.
Şimdilik Türkiye, gelişen siyasi gerçeklere uyum sağlarken her iki alanda da nüfuzunu korumaya kararlı görünüyor.
Paul Iddon, Irak Kürdistanı'nın Erbil şehrinde yaşayan ve Orta Doğu meseleleri hakkında yazan serbest çalışan bir gazetecidir.
PA Türkiye, Türkiye gözlemcilerini farklı görüş ve görüşlerle bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Sitemizde yer alan yazılar mutlaka yayın kurulumuzun görüşünü temsil etmeyebilir veya onay anlamına gelmeyebilir.
İngilizce YouTube kanalımızı takip edin (REAL TURKEY):
https://www.youtube.com/channel/UCKpFJB4GFiNkhmpVZQ_d9Rg
Twitter: @AtillaEng
Facebook: Gerçek Türkiye Kanalı: https://www.facebook.com/realturkeychannel/
Yorumlar kapalı.