İran'ın da dahil olduğu ve tırmanan savaşın Türkiye açısından büyük ekonomik ve jeopolitik sonuçları olabilir. Uzun süreli bir çatışma, yüksek enflasyonu tetikleme, cari açığı genişletme ve artan enerji fiyatları ve bölgesel istikrarsızlık nedeniyle ekonomik büyümeyi yavaşlatma riski taşıyor. Savaş aynı zamanda Ankara'nın Washington, NATO ve İsrail ile, özellikle de CAATSA yaptırımları anlaşmazlığı ve savunma işbirliğinin geleceği etrafındaki ilişkilerini yeniden şekillendiriyor.
Yazar Güldem Atabay
Enerji şoku Türkiye'nin cari açığını genişletebilir
İran çevresinde uzun süreli bir çatışma, özellikle de Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin kesintiye uğraması halinde, petrol fiyatlarının yukarıya çıkmasına neden olabilir Varil başına 100 dolarTürkiye için ciddi bir enerji şoku yaratıyor.
Türkiye büyük ölçüde ithal enerjiye bağımlı olduğundan, yüksek petrol fiyatları ülkenin ithalat faturasını anında artıracaktır. İktisatçılara göre Hakan KaraPetrol fiyatlarındaki 10 dolarlık artış Türkiye'nin cari açığını kabaca artırıyor 7 milyar dolar İlgili enerji maliyetleri dahil edildiğinde.
Bu durum Türkiye'nin dış dengesini önemli ölçüde kötüleştirebilir.
Cari açığın yaklaşık 100.000'e ulaşması bekleniyor 35 milyar dolar bu yılın sonuna kadar kabaca artabilir 42 milyar dolar Petrol fiyatları varil başına 83 dolar civarında kalırsa. Fiyatlar 100 doları aşarsa bütçe açığı artabilir 55-60 milyar dolar.
Böyle bir değişim cari açığı yaklaşık GSYİH'nın %4'üçok üstünde 2026 için %2,3 tahmin ve bundan çok daha yüksek Hükümetin Orta Vadeli Programında (OVP) belirtilen %1,3 hedefi.
Finansman sorunu özellikle hassastır. Geçen yılın 25,2 milyar dolar cari açık yaklaşık olarak gerekli Merkez bankası rezerv kullanımında 22 milyar dolarTürkiye'nin dış finansman pozisyonunun kırılganlığını vurguluyor.
Enflasyon riskleri yoğunlaşabilir
Yüksek enerji fiyatları aynı zamanda Türkiye ekonomisinde yeni bir enflasyonist baskı yaratacaktır.
Enerji maliyetleri ulaşım giderlerini, sanayi üretim maliyetlerini ve gıda fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Enflasyonun zaten yüksek olduğu bir ortamda, enerji fiyatlarında yaşanacak bir yükselişin devam eden enflasyonla mücadele sürecini rayından çıkarması mümkün olabilir.
Geniş tabanlı fiyat artışları özellikle aşağıdaki yollarla ortaya çıkabilir:
Mevcut tahminlere göre resmi yıl sonu enflasyon hedefi şu şekildedir: %16arasında değişen tahminlerle %19–21.
Ancak analistler şunu iddia ediyor: enflasyon %30'un üzerinde Enerji fiyatları yüksek kalırsa daha gerçekçi olabilir.
Petrol fiyatları bu aralıkta kalırsa Varil başına 80-85 dolarTürkiye'nin tüketici enflasyonu 2026 yılı sonuna kadar ulaşabilir %33–35. Fiyatlar aşarsa 100$enflasyon doğru hareket edebilir %40.
Türk lirası ve faiz oranları üzerinde baskı
Artan enerji ithalatı döviz talebini artıracak ve bu da dünya üzerinde ek baskı oluşturacaktır. Türk lirası.
Yüksek enflasyon, özellikle küresel mali koşulların sıkılaşması durumunda yetkilileri para biriminin daha hızlı değer kaybetmesine izin vermeye zorlayabilir.
ABD Merkez Bankası faiz indirimlerini ertelerse ve küresel risk algısı kötüleşirse, ABD doları endeksi daha da güçlenebilirgelişmekte olan piyasa para birimleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
Bu koşullar altında, USD/TRY kuru 2026 sonunda 55-60 aralığına doğru hareket edebilirBazı tahminlere göre.
Para politikası da yeni kısıtlamalarla karşı karşıya kalabilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) faiz indirimine devam etmekte zorlanabilir.
Bunun yerine politika yapıcılar, para birimini istikrara kavuşturmak ve yabancı sermayeyi çekmek için oranları yeniden artırmaya zorlanabilir.
Tahvil piyasaları zaten bu endişeleri yansıtıyor. Türkiye'nin iki yıllık devlet tahvili getirisi yükseldi 25 Şubat'ta %36,2'den 4 Mart'ta %37,6'ya.
Büyüme görünümü zayıflayabilir
Çatışma devam ederse ekonomik büyüme de zarar görebilir.
Bölgesel istikrarsızlığa en çok maruz kalan sektörlerden biri turizmBu da Türkiye için önemli bir döviz geliri kaynağı oluşturuyor.
Aynı zamanda yüksek enflasyon, artan faiz oranları, zayıf iç talep ve azalan ihracat ekonomik aktivite üzerinde baskı oluşturabilir.
Türkiye'nin Orta Vadeli Program projeleri %3,8 büyümepiyasa beklentileri şu anda ortalıkta dolaşıyorken %4–4,1.
Ancak uzun süreli bir çatışma senaryosunda ekonomik büyüme düşebilir. %1 ila %2,5 arasındaSavaşın enerji fiyatlarını ve yatırımcı duyarlılığını nasıl etkilediğine bağlı olarak.
Doğal gaz arz riskleri
Türkiye'nin bir diğer kritik kaygısı da İran'dan doğalgaz temini.
Türkiye İran'dan boru hattıyla gaz ithal ediyor. Çatışmanın büyümesi veya İran'ın enerji altyapısına zarar vermesi durumunda gaz akışı kesintiye uğrayabilir.
Böyle bir senaryoda Türkiye'nin muhtemelen artması gerekecektir. sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı.
Ancak Katar'daki üretim kesintileri ve Asya'daki artan talep nedeniyle küresel LNG piyasaları zaten sıkılaşıyor. Bu durum Türkiye'nin doğal gaz ithalat maliyetlerini önemli ölçüde artırabilir.
Bu riske rağmen analistler şu anda gaz kıtlığından kaynaklanan geniş çaplı üretim kesintileri beklemiyorlar.
Füze olayı bölgesel riskleri vurguluyor
Bölgesel gerilimler artık Türkiye sınırlarına da ulaşmış durumda.
Yakınına düşen bir füze enkazı parçası Hatay'ın Dörtyol ilçesinde çatışmanın Türk topraklarına ne kadar yakın olduğunun altını çizdi.
Eldeki deliller füzenin doğrudan Türkiye'yi hedef almadığını gösteriyor. Kaynaklardan alıntı yapılan haberlere göre Wall Street Dergisiamaçlanan hedef şu olabilir İncirlik Hava Üssübüyük bir NATO tesisi.
Füzenin Doğu Akdeniz'de NATO füze savunma sistemleri tarafından ele geçirildiği ve Hatay'a düşen enkazın muhtemelen bu müdahalenin bir parçası olduğu bildirildi.
Füzenin doğrudan bir Türk hedefini vurmaması ve hedeflenen varış noktasının belirsiz kalması nedeniyle olayın tetiklenmesi pek mümkün görünmüyor NATO'nun 5. Madde toplu savunma mekanizması.
Bu nedenle Ankara'nın gerilimi tırmandırmak yerine durumu diplomatik olarak ele alması bekleniyor.
CAATSA yaptırımları ve F-35 anlaşmazlığı
İran savaşı aynı zamanda Türkiye ile ABD arasındaki daha geniş stratejik ilişkiyi de etkileyebilir.
Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan son zamanlarda kaldırmaya ilişkin tartışmaların sinyalini verdi CAATSA yaptırımları ve uzun süredir devam eden sorunları çözmek F-35 savaş uçağı anlaşmazlığı yeniden siyasi gündeme girebilir.
Türkiye, Rusya'dan alınan F-35 programından çıkarıldı S-400 hava savunma sistemiDonald Trump'ın ilk başkanlığının son aylarında CAATSA çerçevesi kapsamında ABD yaptırımlarını tetikledi.
Ankara ve Washington diyaloğu sürdürmesine rağmen sorun hâlâ çözülmedi.
Fidan ilerlemenin mümkün olabileceğini öne sürdü Yaklaşan ABD ara seçimleri öncesindeWashington'daki siyasi takvimin müzakereleri etkileyebileceğine işaret ediyor.
İsrail faktörü müzakereleri zorlaştırıyor
CAATSA tartışmasındaki önemli bir komplikasyon İsrail'in konumu.
İsrail geleneksel olarak varlığını korumaya çalıştı. “Nitel Askeri Üstünlük” Ortadoğu'da bu, komşu ülkelerin İsrail'in teknolojik üstünlüğüne meydan okuyabilecek gelişmiş askeri sistemler edinmemeleri gerektiği anlamına geliyor.
İsrail açısından bakıldığında, Türkiye'nin F-35 programına geri dönmesi veya benzer yeteneklere sahip olması bölgesel güç dengelerini değiştirebilir.
Ankara ile Tel Aviv arasındaki ilişkiler, iki ülke arasındaki ticaretin devam etmesine rağmen Gazze savaşı nedeniyle yaşanan gerginlikler nedeniyle de gergin durumda.
Sonuç olarak İsrail, Türkiye'nin askeri yeteneklerini güçlendirecek adımlara karşı çıkıyor.
Türkiye'nin Washington için stratejik önemi
Bu gerilimlere rağmen Türkiye, ABD için stratejik önemini koruyor.
olarak İran sınırındaki NATO üyesiTürkiye, Avrupa, Orta Doğu ve Karadeniz'i birbirine bağlayan bölgesel güvenlik mimarisinde, enerji güzergahlarında ve lojistik koridorlarında çok önemli bir konuma sahiptir.
Washington için Ankara ile ilişkilerin tamamen bozulması, İran savaşının jeopolitik dinamikleri yeniden şekillendirdiği bir dönemde bölgesel stratejiyi karmaşık hale getirecektir.
Bu, geleceğin Türkiye-ABD savunma işbirliğiCAATSA yaptırımları ve daha geniş bölgesel güvenlik düzenlemeleri önümüzdeki aylarda ortaya çıkması muhtemel temel stratejik sorulardan biri.
Yorumlar kapalı.