21. Yüzyılın Kavşağında: Türk Dünyası İçin Pax Sinica mı, Pax Americana mı Daha Tehlikeli?

kaydeden Yücel Tanay Araştırmacı, Yazar ve Doğu Türkistan Aktivisti

2020'lerin karmaşıklıklarına doğru yol alırken, küresel manzara sismik bir değişime tanık oluyor. Uzun süredir devam eden hakimiyet Pax Americana-ABD önderliğindeki uluslararası düzen- giderek artan bir biçimde, ortaya çıkan tehditlerle karşı karşıyadır. Pax Sinica (veya Pax Çin). Adriyatik'ten Çin Seddi'ne kadar uzanan Türk dünyası için bu geçiş yalnızca akademik bir tartışma değil; bu derin bir jeopolitik ve kültürel hayatta kalma meselesidir.

Yeni Düzeni Tanımlamak: Pax Sinica Nedir?

Latince barış anlamına gelen “Pax” terimi, tarihsel olarak tek bir hegemonik güç tarafından dikte edilen bir dünya düzenini tanımlamaktadır. Pax Americana, liberal demokrasi ve piyasa kapitalizmi (her ne kadar kusurlu uygulansa da) temeli üzerine inşa edilmiş olsa da, Pax Sinica Çin'in ekonomik, politik ve askeri ağırlığına odaklanan bir dünya düzenini temsil ediyor.

Çoğunlukla ideolojik sistemleri ihraç etmeye çalışan Batı emperyalizminin aksine, Pax Sinica'nın kökleri çok daha eski bir kavrama dayanmaktadır: Sinomerkezcilik. Bu dünya görüşüne göre Çin Zhongguó—“Orta Krallık”—ve diğer tüm uluslar çevre varlıklardır. Tarihsel olarak bu, bir yöntemle yönetiliyordu. haraç sistemi Barışın doğrudan işgalle değil, Çin'in kültürel ve siyasi üstünlüğünün tamamen tanınmasıyla sağlandığı yer.

Modern Hegemonyanın Araçları

Çin, ABD'yi taklit ederek onun yerini almaya çalışmıyor. Bunun yerine, etkisini oluşturmak için benzersiz bir araç seti kullanıyor:

• Kuşak ve Yol Girişimi (BRI): Avrasya ve Afrika genelinde limanlara, demiryollarına ve enerji hatlarına büyük altyapı yatırımları. Bu projeler kalkınma sunarken çoğu zaman “borç tuzağı diplomasisi” ile sonuçlanır ve stratejik bağımlılık yaratır.

• Ekonomik Kaldıraç: “Dünyanın fabrikası” olarak Çin, tedarik zinciri kontrolü ve uzun vadeli hedefiyle baskı uyguluyor. Yuan ABD Dolarına uygun bir alternatif.

• Alternatif Kurumlar: kurarak Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) ve liderlik etmek Şangay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)Pekin, Batı merkezli organizasyonları atlatmak için paralel bir uluslararası mimari inşa ediyor.

Farklı Bir “Barış” Tanımı

Pax Sinica modelinde “barış” liberal değerlerden ziyade istikrar ve itaatle tanımlanıyor. Bu çerçeve kapsamında:

Türk Dünyasının Varoluş Krizi

Türk devletleri ve toplulukları için Çin'in yükselişi, Batı hegemonyasının yarattığı zorluklardan önemli ölçüde farklı olan bir dizi ciddi tehlikeyi temsil ediyor.

1. Doğu Türkistan Trajedisi

Çin'in “barışçıl yükselişindeki” en göze çarpan çelişki iç politikasıdır. İçinde Doğu Türkistan (Sincan)Dünya sistematik bir kültürel asimilasyon kampanyasına tanık oluyor. Toplu gözaltı kampları, Uygur dilinin yasaklanması ve dini uygulamalara getirilen kısıtlamalar, Pax Sinica alanındaki Türk kimliklerinin kaderini ortaya koyuyor.

2. Orta Asya Devletlerinin Stratejik Bağımlılığı

Orta Asya'nın bağımsız Türk cumhuriyetleri hassas bir dengeleme durumuyla karşı karşıyadır. Büyüme için Çin yatırımı gerekli olsa da, ekonomik sömürgeleştirme riski büyük görünüyor. Bu ulusların önündeki zorluk, coğrafi olarak yeniden dirilen Rusya ile genişleyen Çin arasında sıkışıp kalırken egemenliklerini korumaktır.

3. Kültürel ve Demografik Dönüşüm

Gözlemlenen desenler Tibet Ve Güney MoğolistanDemografik değişimlerin ve dil erozyonunun yaygın olduğu yerlerde bir uyarı görevi görüyor. Türk dünyası için kimliğin korunması, Çin'in “uyum” ve “istikrar” talebiyle giderek daha fazla çelişiyor.

Sonuç: Üçüncü Bir Yol Arayışı

21. yüzyılda Türk dünyasının karşı karşıya olduğu ikilem, dalgalanan Türk dünyası şemsiyesi altında kalıp kalmama meselesidir. Pax Americana veya katı hiyerarşiye doğru ilerleyin Pax Sinica.

Ancak Türk devletleri için asıl amaç iki efendi arasında seçim yapmak olmamalıdır. Bunun yerine amaç bir geliştirme olmalıdır. birleşik, bağımsız ve dengeli strateji. Sadece güçlendirerek Türk Devletleri Teşkilatı ve iç dayanışmayı güçlendirerek bu uluslar, kültürel miraslarından veya siyasi özerkliklerinden ödün vermeden küresel devler arasındaki rekabeti yönetebilirler.

21. yüzyıl bu yarışmayla tanımlanacak. Türk dünyası için yeni bir hegemonya altında “barış”ın bedeli ödemeye razı olduğundan daha yüksek olabilir.

PA Türkiye Personelinin Seçmeli Okuması: Pax Sinica'nın Ekonomik Mimarisi: BRI ve Türki Cumhuriyetler

Çin'in yükselişini çevreleyen siyasi söylem sıklıkla ideolojiye odaklanırken, Orta Asya'daki gerçeklik beton, çelik ve borç üzerine inşa edilmiş durumda. Türk cumhuriyetleri (Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan) için Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi (BRI) kullanabileceğiniz birincil araçtır Pax Sinica inşa ediliyor.

Türk dünyasının çıkarlarını anlamak için bu ilişkiyi tanımlayan spesifik ekonomik mekanizmaları incelememiz gerekiyor.

1. Kazakistan: Kemerin “Tokası”

Kazakistan, Çin ana karası ile Avrupa pazarları arasında geçiş kapısı görevi görerek BRI'daki en kritik kara bağlantısı olarak hizmet veriyor.

• Altyapı Kazanımları: Bunun gibi dev projeler Horgos GeçidiDünyanın en büyük kuru limanı olan Kazakistan, Kazakistan'ı bölgesel bir lojistik merkeze dönüştürdü.

• Enerji Faktörü: Çin, Malakka Boğazı gibi denizdeki dar geçitleri bypass eden uzun vadeli tedarik hatlarını güvence altına alarak Kazak petrol ve doğalgazına milyarlarca dolar yatırım yaptı.

• Risk: Büyümeye rağmen, ekonominin tek bir alıcıya (Çin) hammadde ihracatına aşırı derecede bağımlı hale geldiği ve yerli imalatın gelişmesini engellediği “Hollanda Hastalığı”na ilişkin büyüyen bir endişe var.

2. Kırgızistan ve Tacikistan: Borç Tuzağı Uyarısı

Daha küçük, dağlık Türk devletleri ve komşu devletler için BRI çok daha istikrarsız bir mali görünüm sunuyor.

• Devlet Borcu: Kırgızistan'ın yaklaşık borcu var Toplam dış borcunun %40’ı Çin İhracat-İthalat Bankası'na. Bu çok büyük bir güç dengesizliği yaratır; Bir ülke borcunu ödeyemediğinde, Pekin genellikle maden hakları veya arazi üzerinde uzun vadeli kiralamalar şeklinde “adil tazminat” istiyor.

• Altyapı ve Sanayi: BRI projelerinin çoğunda Çin emeği, Çin malzemeleri ve Çin teknolojisi kullanılıyor; bu da yerel işletmelerin büyük projelerden yararlandığı “çarpan etkisinin” genellikle minimum düzeyde olduğu anlamına geliyor.

3. Özbekistan: Yeni Sınır

Son dönemdeki serbestleştirme politikaları kapsamında Özbekistan, temkinli bir gözlemciden aktif bir BRI katılımcısına dönüştü.

• Çeşitlendirme: Özbekistan, komşularının aksine, endüstriyel tabanını modernleştirmek için Çin sermayesini kullanmaya çalışıyor ve sadece transit geçiş yerine tekstil ve kimyasal işlemeye odaklanıyor.

• Zorluk: Taşkent, Bişkek'i rahatsız eden aynı borç tuzaklarına düşmeden milyarlarca dolarlık yatırımı absorbe etme gibi zor bir görevle karşı karşıya.