Yağız Kutay Işık
Özet: ABD, İsrail ve İran arasında artan düşmanlıklar, Ortadoğu'daki askeri dengelerin yanı sıra küresel ekonominin görünümünü de yeniden şekillendiriyor. Hürmüz Boğazı'nın krizin merkezinde yer almasıyla birlikte piyasalar olası bir enerji şokunun risklerini fiyatlamaya başlıyor. Türkiye gibi enerji ithal eden ülkeler için çatışmanın süresi, etkinin geçici bir risk primi ayarlaması olarak mı kalacağını yoksa stagflasyonist bir şoka mı dönüşeceğini belirleyecek.
Savaş, Piyasalar ve Belirsizliğin Bedeli
Ortadoğu'da yükselen barut kokusu, askeri bir çatışmanın çok daha ötesine işaret ediyor. Bu, küresel ekonomik sistem için son yılların en şiddetli stres testlerinden biri olabilir.
ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın liderlik yapısında bildirilen ağır kayıplar, sınırlı bir misilleme olarak görülebilecek durumu, bölgesel bir hayatta kalma mücadelesine daha yakın bir şeye dönüştürdü.
Ekonomi tarihi basit bir kural sunar: Piyasalar savaşın kendisini fiyatlandırmaz; belirsizliği fiyatlandırır.
Ancak bugün piyasalar sadece belirsizlikle değil, aynı zamanda enerji arzındaki kesintilerin soğuk aritmetiğiyle de karşı karşıya.
Hürmüz: Küresel Ekonominin Atardamarı
Şu anda dünya ekonomisinin nabzı Hürmüz Boğazı'nda atıyor.
Resmi kapatma duyurusu Pazar günü geç saatlerde geldi. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçiyor ve bu da onu küresel enerji sistemindeki en kritik geçit noktalarından biri haline getiriyor.
O arter daraldığında Türkiye gibi enerji ithal eden ekonomiler ciddi türbülans riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Bloomberg'in aktardığı piyasa tahminlerine göre, boğazda uzun süreli bir aksama, petrol fiyatlarının yaklaşık 100000000000000000000000000000000000 temel senaryosunun dışına çıkmasına neden olabilir. Varil başına 60 dolardan 110 doların üzerine.
Ancak bu senaryo henüz gerçekleşmedi; en azından henüz.
Kapanış duyurusunu takip eden ilk saatlerde petrol fiyatları beklenmedik bir şekilde düştü Varil başına 70 dolarkabaca yükselmeden önce İşlem seansı sırasında %3,5.
Sessiz tepki, piyasaların şimdilik jeopolitik gürültüyü dikkate almadığını gösteriyor. Ancak bu sakinlik geçici olabilir.
Türkiye'nin Ekonomik Görünümü
Türkiye için sürekli bir enerji şokunun ekonomik sonuçları önemli olabilir.
Petrol Fiyatları
Her Petrol fiyatlarında 10 dolarlık artış tipik olarak:
-
Türkiye'nin cari açığını genişletiyor en az 2,5 milyar dolarVe
-
kabaca ekler Enflasyona yüzde 1 puan.
Petrol fiyatlarına endeksli doğalgaz sözleşmeleri, petrokimya girdileri ve nakliye maliyetleri de dahil edildiğinde toplam yük 7 milyar dolarİktisatçı Hakan Kara'nın aktardığı tahminlere göre.
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, böyle bir kötü senaryonun pek olası olmadığını savundu. Yine de savaş zamanının dinamikleri doğası gereği tahmin edilemez.
GÖRÜŞ: İran'ın Zayıflaması Türkiye için Bir Fırsat ve Tuzaktır
Orta Vadeli Program Varsayımları
Türkiye'nin 2026 Orta Vadeli Ekonomik Programı Ortalama petrol fiyatını varsayarsak Varil başına 65 dolar.
Eğer petrol bunun yerine yakınlarda dengelenirse 100$sonuçları şunları içerebilir:
-
ek bir 9 milyar dolar cari açıkVe
-
Yüzde 3–3,5 puanlık ekstra enflasyon.
Bu tahminlere diğer sektörlerdeki ikincil enflasyon etkileri dahil edilmemiştir.
Döviz Kuru Baskıları
Küresel riskten kaçınma dönemleri genellikle ABD dolarına doğru güvenli bir kaçışı tetikler.
Bu dinamik, döviz talebini artırıp Türk lirası üzerinde ilave baskı oluşturarak ikinci tur enflasyonist etkiler yaratabilir.
İki Olası Senaryo
Piyasalar etkili bir şekilde kronometreyi başlattı.
Çatışma içeride yer alıyorsa üç ayBu olay sonuçta jeopolitik risk primlerinde geçici bir ayarlama olarak hatırlanabilir.
Ancak çatışmaların sürmesi ve Hürmüz Boğazı'nın uzun bir süre kapalı kalması durumunda tablo ciddi anlamda karanlıklaşacak.
Stagflasyon Riski
Artan enerji maliyetleri sanayi üretimini baskılayabilirken, Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa da resesyon riskiyle karşı karşıya.
Bu kombinasyon ekonomiyi klasik bir duruma hapsedebilir stagflasyon senaryosuEnflasyon hızlansa bile büyümenin yavaşladığı yer.
Merkez Bankası Yanıtı: Aktif Likidite Yönetimi
Artan risklerle karşı karşıya olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) zaten politika araç setini ayarlamaya başladı.
İki önemli önlem hayata geçirildi:
1. Gecelik TL fonlama faizlerinin artması
Gecelik Türk lirası piyasa faizi artırıldı %37 ila %40.
Amaç, fazla likiditeyi absorbe etmek ve mevduat ve para piyasası fonları gibi lira cinsinden varlıkların çekiciliğini korumaktır.
2. Lira uzlaşmalı döviz satım ihaleleri
Merkez bankası yeniden devreye girdi lira uzlaşmalı döviz ihaleleri rezervleri doğrudan azaltmadan döviz piyasalarını istikrara kavuşturacak bir araç olarak.
Merkez Bankası Başka Ne Yapabilir?
Çatışmanın devam etmesi halinde TCMB ek sıkılaştırma araçları uygulayabilir:
Kantitatif Sıkma
Bankacılık sistemindeki fazla likiditeyi sterilize etmek için daha yüksek zorunlu karşılıklar kullanılabilir.
Kredi Kısıtlamaları
Yurt içi tüketimi frenlemek ve ithalat talebini azaltmak için kredi kartı harcamalarına veya kredi büyümesine sınırlamalar getirilebilir.
Daha Güçlü İleri Yönlendirme
Merkez bankası daha sıkı iletişim yoluyla piyasa beklentilerini güçlendirebilir ve gerekirse ek sıkılaştırmaya hazır olunduğunun sinyalini verebilir.
Oran Artışları
Para Politikası Kurulu toplantısının yapılması planlanıyor 12 Mart Daha fazla faiz oranı eyleminin gerekip gerekmediğine karar vermeden önce muhtemelen çatışmanın gidişatını değerlendirecek.
Kriz Stratejik Fırsatları da Getiriyor
Her kriz aynı zamanda yeniden konumlandırma olanağını da yaratır.
Türkiye rolünü güçlendirebilir enerji koridoru yatırımları hızlandırırken:
Bu tür değişimler, jeopolitik bir şokun uzun vadede stratejik bir avantaja dönüştürülmesine yardımcı olabilir.
Kısa Vadeli Gerçeklik
Ancak yakın vadede gerçekçiliğe ihtiyaç var.
Çatışmanın acil maliyetleri (daha yüksek enerji fiyatları, enflasyonist baskılar ve finansal dalgalanmalar) muhtemelen potansiyel fırsatlardan daha ağır basacaktır.
Kronometre başladı.
Savaşın ne kadar süreceği sadece Ortadoğu'nun kaderini değil, küresel ekonominin gidişatını da belirleyecek.
PA Türkiye, Türkiye gözlemcilerini farklı görüş ve görüşlerle bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Web sitemizdeki makaleler mutlaka yayın kurulumuzun görüşünü temsil etmeyebilir veya onay olarak değerlendirilmeyebilir.
İngilizce YouTube kanalımızı takip edin (REAL TURKEY):
https://www.youtube.com/channel/UCKpFJB4GFiNkhmpVZQ_d9Rg
Twitter'da: @AtillaEng
Facebook: Gerçek Türkiye Kanalı: https://www.facebook.com/realturkeychannel/
Yorumlar kapalı.