Türkiye'nin merkezi yönetim bütçesi Ekim ayında 223,2 milyar TL açık vererek, güçlü vergi tahsilatının faiz dışı harcamalardaki hızlı büyümeyi ve artan faiz maliyetlerini karşılayamaması nedeniyle yıllık yaklaşık %20 artış gösterdi. Faiz dışı denge yılbaşından bugüne iyileşme gösterirken, genel açık dinamikleri baskı altında kalmayı sürdürüyor. Ekonomistler, hükümetin 2025 orta vadeli hedefinin (bütçe açığını GSYH'nin yüzde 3,6'sında tutmak) ulaşılabilir olmaya devam ettiğini ancak sıkı harcama disiplini gerektireceğini söylüyor.
Güçlü Gelir Performansına Rağmen Manşet Açığı Artıyor
Türkiye'nin merkezi yönetim bütçesi rekor kırdı Ekim 2025'te 223,2 milyar TL açıkgeçen yılın aynı ayında 186,3 milyar TL idi. Yıllık bozulma %19,8 vergi gelirlerindeki keskin artışa rağmen daha yüksek harcamaları (özellikle cari transferler ve personel maliyetleri) yansıtıyor.
birincil açık ulaşmış 65,8 milyar TL Ekim ayında geçen yıl kaydedilen 50,1 milyar TL'den daha yüksek bir rakam gerçekleşti.
12 aylık yuvarlanma esasına göre:
-
genel açık den biraz arttı 2,25 trilyon TL ile 2,29 trilyon TL,
-
birincil açık genişletildi 245 milyar TL.
Gelir Vergisi ve KDV Başında Vergi Gelirlerinde Artış
Bütçe gelirleri arttı Yıllık %49,1 ile 1.147 trilyon TL Ekim ayında güçlü yurt içi talep ve baz etkilerinin desteğiyle gerçekleşti.
Artan artışın en önemli nedeni vergi gelirleri oldu %51,6 yıllık olarak.
En Büyük Katkıda Bulunanlar
-
Gelir vergisi: Yıllık +%90 – mevduat ve yatırım fonları üzerindeki stopajın artmasıyla büyük ölçüde desteklendi.
-
Yurtiçi KDV: Yıllık +%52,3 — tüketimdeki gücün devam ettiğinin sinyalini veriyor.
-
İthal KDV: Yıllık +%33,1
-
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV): Yıllık +%33,9
Vergi dışı gelirler arttı %28,3 ay boyunca ücretler, cezalar ve kar transferlerinden gelen önemli katkılarla.
Harcamalar Enflasyonu Geride Bıraktı
Toplam harcamalar arttı %43,4 Ekim ayında – geride bıraktık Yıllık %32,9 enflasyon oran.
Birincil Harcama Artışları
Faiz dışı harcamalar arttı %48tarafından yönlendirilen:
-
Mevcut transferler: Yıllık +%48,6
-
Personel maliyetleri: Yıllık +%37,8
-
Sermaye harcamaları: Yıllık +%27,9
Borçlanmaya ilişkin borç verme maliyetleri %3 oranında düşerek mütevazı bir denge sağladı.
Faiz Maliyetleri Hala Ağır Bir Yük
Faiz ödemelerindeki artış hızı yavaşlasa da Yıllık %15,6 Ekim ayında Ocak-Ekim tablosu hala zorlu:
Artan faiz maliyetleri, güçlü vergi tahsilatının sağladığı mali faydaları aşındırmaya devam ediyor.
Faiz Dışı Denge 2025'te Dikkat Çekici İyileşme Gösteriyor
Ekim ayındaki aylık bozulmaya rağmen, Ocak – Ekim dönem daha yapıcı bir tablo sunuyor:
-
2024 yılında faiz dışı dengede bir artış görüldü. 211 milyar TL açık.
-
2025 yılında aynı dönemde 379 milyar TL faiz dışı fazla.
Bu iyileşme büyük ölçüde aşağıdakilerden kaynaklanmaktadır:
Ancak faiz dışı dengedeki iyileşme, faiz harcamalarındaki artışı dengelemeye yetmedi ve bu da yılbaşından bu yana daha yüksek bir genel açık oluşmasına neden oldu (geçen yıl 1,26 trilyon TL'ye karşı 1,44 trilyon TL).
Orta Vadeli Görünüm: OVP Hedefine Hala Ulaşılabilir
Hükümetin 2025 Orta Vadeli Program (OVP) Yıl sonu bütçe açığı tahminini revize etti GSYİH'nın %3,1 ila %3,6'sı.
İş Bankası, Vakıf Yatırım, Gedik Yatırım gibi büyük kurumların ekonomistleri şu konuda hemfikir:
-
Yüzde 3,6 oranı ortaya çıkıyor gerçekçi ilk on aylık mali performansa dayanmaktadır.
-
2025 ve sonrası için en önemli risk: faiz dışı harcama büyümesiözellikle cari transferler ve personel maliyetleri.
-
Beklenen vergi geliri artışı (%28) ile GSYİH deflatörü (%19,7) arasındaki fark göz önüne alındığında, 2026 için ek vergi ayarlamaları göz ardı edilemez.
Analistler ayrıca, kısmen depremle ilgili harcamaların gecikmiş dağıtımından kaynaklanan, tahakkuk bazlı ve nakit bazlı bütçe verileri arasındaki farklılığın bir süre daha devam etmesini bekliyor.
İleride Ne İzlemeli?
-
Faiz maliyetlerinin gidişatı: mali performans üzerindeki en büyük engel
-
Yurt içi talebin gücü: KDV, ÖTV ve gelir vergisi gelirlerini etkiliyor
-
Kamu harcama disiplini: Açık ve enflasyon hedeflerine ulaşmak için gerekli
-
EV, enerji ve ithalat vergisi düzenlemeleri: potansiyel gelir kaynakları
-
Kamu tasarruf programının uygulanması: faiz dışı harcamaları sınırlamanın anahtarı
Mali dalgalanmalara rağmen analistler, Türkiye'nin daha disiplinli bir faiz dışı dengeyi yeniden kurmaya başladığını, ancak bu eğilimin sürdürülmesinin harcama artışının daha sıkı kontrol edilmesini gerektireceğini vurguluyor.
Türk komisyonculuk raporları
ÖNEMLİ AÇIKLAMA: PA Türkiye, Türkiye gözlemcilerini farklı görüş ve görüşlerle bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Web sitemizdeki makaleler, mutlaka yayın kurulumuzun görüşünü temsil etmeyebilir veya onay olarak değerlendirilmeyebilir.
İngilizce YouTube videolarımızı @ REAL TURKEY, Twitter @AtillaEng ve Facebook Real Turkey Kanalımızı takip edin.
Yorumlar kapalı.