İran Savaşı küresel mali krizi tetikleyecek | Atilla Yeşilada videosu

“Kıyamet Döngüsü”: İran Savaşı Neden Küresel Bir Mali Krizi Tetikleyebilir?

İslamabad barış görüşmeleri çıkmaza girerken, küresel ekonomi artık sadece bölgesel bir çatışmayla karşı karşıya değil; sistemik bir mali çöküşün eşiğine bakıyor. İktisatçı Atilla Yeşilada, son analizinde “savaşın en kötüsünün henüz yaşanmadığını”, finansal sisteme yönelik ikincil şokların ilk füze atışlarından daha yıkıcı olabileceğini öne sürüyor.

1. “Pivot”un Ölümü ve Stagflasyonun Yükselişi

Aylar boyunca küresel piyasalar merkez bankalarının 2026'da faiz oranlarını düşürmesine bel bağladı. Bu umutlar buharlaştı. Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınması ve Körfez'deki enerji altyapısının tahrip edilmesi kalıcı bir arz şoku yarattı.

Yarın ateşkes imzalansa bile küresel tedarik zincirinin onarılmasının iki yıl kadar süreceği tahmin ediliyor. 3 ve 18 ay. Bu, yüksek enerji ve plastik fiyatlarının manşet enflasyondan çekirdek enflasyona sızmasını sağlıyor. Sonuç olarak, Fed ve ECB gibi merkez bankalarının artık oranları artırmak zaten “nakavt edilmiş bir boksör gibi sendeleyen” küresel ekonomiyi vurmak yerine onları düşürmektense.

2. Özel Kredi Saatli Bomba

Yeşilada spesifik, görünmez bir tehdidin altını çiziyor: Gölge Bankacılık (Özel Kredi). Yaklaşık portföyüyle 2 trilyon dolarBu düzenlemeye tabi olmayan fonlar, KOBİ'lere ve yeni kurulan girişimlere büyük miktarda borç verdi.

• Sıkıştırma: Faiz oranları “daha uzun süre yüksek” kaldıkça kurumsal temerrütlerin de artması bekleniyor.

• Stres Testi: Fed zaten bankalardan bu özel kredi fonlarına maruz kalma durumlarını beyan etmelerini istemeye başladı; bu, düzenleyicilerin “Lehman tarzı” bir salgından korktuklarının bir işareti. Büyük bir fon geri ödemeleri karşılayamazsa panik, finansal sisteme bir virüs kadar hızlı yayılabilir.

3. Yapay Zeka Yatırım Gerçeklik Kontrolü

Savaş aynı zamanda Wall Street'i 2025'te ayakta tutan “Yapay Zeka Devrimi” söylemini de raydan çıkardı. 700 milyar dolar sermaye yatırımı savaş öncesi enerji fiyatlarına dayanmaktadır.

• Maliyet Verimsizliği: Yapay zeka enerji yoğundur. Çok yüksek elektrik faturaları, OpenAI veya Microsoft gibi şirketlerin yatırım getirisinin (ROI) gerçekleşmesinin çok daha uzun süreceği anlamına geliyor.

• Satış Riski: Teknoloji devleri artan operasyonel maliyetlere rağmen anında kar gösteremezlerse, Nasdaq'ta büyük bir düzeltme yaşanabilir ve küresel finansal koşullar daha da sıkılaşabilir.

4. Türkiye: Şok Dalgasını Yönetmek

Yurt içinde durum istikrarsızlığını sürdürüyor. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek krizin doğru yönetildiğini savunurken, kayıplar 40-50 milyar dolarlık rezerv göz ardı edilemeyecek bir gerçektir.

• Fitch'in Uyarısı: Fitch, Türkiye'nin görünümünü 'durağan'a çevirerek uluslararası fon yöneticilerine 'yağmurlu günün' geldiğinin sinyalini verdi.

• Faiz Oranı Tabanı: Yıl sonu enflasyonuna ilişkin piyasa beklentileri yükseldi %32-33Bu da yüksek faiz oranlarının kalıcı olacağı, yurt içi büyümeyi boğacağı ve ulusal bütçe üzerinde büyük baskı oluşturacağı anlamına geliyor.

Stratejik Sonuç: Güvenliğe Uçuş

Bu şokların (enerji, faiz oranları ve gölge bankacılık) bir araya gelmesi “olumsuz bir geri bildirim döngüsü” yaratıyor. Bu koşullar altında, yatırımcılar nakde kaçarken “riskli varlıklar” (Büyüme Hisse Senetleri, Bitcoin ve hatta kısa vadede Altın dahil) alıcı bulmakta zorlanabilir.

Karar: Mutlaka 2008 tarzı bir topyekûn çöküşle değil, 2011 Avro Bölgesi borç krizine benzer bir “Sürekli Sürtünme” krizine bakıyoruz. Yatırımcılara, jeopolitik duman dağılana kadar piyasa dalgalanmalarından kaçınmaları, likit kalmaları ve Eurobond'lara veya yüksek getirili mevduatlara yönelmeleri tavsiye ediliyor.