Çinli akademisyen Jiang Xueqin, Türkiye'nin devam eden İran çatışmasında stratejik açıdan en önemli aktör olarak ortaya çıktığını ve doğrudan savaşa girmeden sonucu şekillendirebileceğini savunuyor. Analizi, Ankara'nın artan etkisinin ardındaki temel faktörler olarak Ankara'nın coğrafi nüfuzunu, askeri varlıklarını ve diplomatik esnekliğini vurguluyor.
“Kimsenin Yüzleşemeyeceği Bir Ülke”
Jiang'a göre küresel dikkat hâlâ ABD, İran ve İsrail gibi büyük güçler üzerinde yoğunlaşmış durumda.
Ancak asıl stratejik kaldıracın Türkiye'de olduğunu ileri sürüyor.
Jiang, “Herkes ABD ve İran'ı izliyor ama tek bir kararla bu savaşın gidişatını değiştirebilecek ülke, her iki tarafın da ihtiyaç duyduğu ve ikisinin de yabancılaşmaya gücü yetmediği Türkiye'dir” dedi.
Türkiye'yi “kral yapıcı”, savaşı doğrudan kazanamayabilecek ama sonucunu belirleyebilecek bir güç olarak tanımladı.
Temelde Stratejik Coğrafya
Jiang, Türkiye'nin Avrupa ve Asya'nın kesişme noktasındaki benzersiz jeopolitik konumunun, ona birçok alanda nüfuz kazandırdığını vurguladı.
Türk Boğazları üzerindeki kontrolün, Ankara'nın Karadeniz ile Akdeniz arasındaki erişimi düzenlemesine olanak tanıyan, Rusya üzerinde önemli bir kaldıraç olan önemli bir stratejik varlık olduğuna dikkat çekti.
Türkiye'nin İran etkisinin önemli olduğu Irak ve Suriye'deki çatışma bölgelerine yakınlığı rolünü daha da güçlendiriyor.
Ayrıca Türkiye, NATO çerçevesinde NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip olup askeri ağırlığını pekiştirmektedir.
Dört Temel Etki Kaynağı
Jiang, Türkiye'nin mevcut çatışmadaki konumunu yükselten dört ana faktörü sıraladı:
1. İncirlik Hava Üssü Üzerinde Stratejik Etki
İncirlik Hava Üssü ABD'nin Orta Doğu'daki operasyonları açısından kritik bir merkez olmaya devam ediyor.
Jiang, Ankara'nın özellikle 2016'daki darbe girişiminden sonra üsse erişimi kısıtlama yeteneğini daha önce gösterdiğini kaydetti.
“Türkiye henüz bu kartı oynamadı ancak bu, güçlü bir kaldıraç olmaya devam ediyor” dedi.
2. Türk Boğazlarının Kontrolü
Rusya-Ukrayna savaşına değinen Jiang, savaş gemilerinin hareketini kısıtlayan Montrö Sözleşmesi'nin Türkiye tarafından uygulanmasına dikkat çekti.
3. Kürt Faktörü
Jiang, Kürt sorununu Türkiye'nin stratejik araç setinin en karmaşık ve en az anlaşılan unsurlarından biri olarak tanımladı.
4. Arabuluculuk Yeteneği
Türkiye'nin Washington ile Tahran arasında arabuluculuk yapabilme becerisi de bir diğer kritik avantaj.
Stratejik Özerklik ve Bölgesel Etki
Jiang'a göre Türkiye, daha geniş stratejik hedeflere ulaşmak için konumunu güçlendiriyor:
- Dış politikada daha fazla özerklik
- Artan bölgesel etki
- Büyük bir küresel güç olarak tanınma
“Sonucu Türkiye Belirleyecek”
Jiang şu sonuca vardı:
“Kral yapıcı savaşı kazanmıyor, kimin kazanacağını belirliyor. Ve şu anda Türkiye bu rol için en iyi konumda.”
Isa Yusibov: Doğrudan Türkiye-İsrail Savaşı Olasılığı Yok
Jeopolitik risk analisti Isa Yusibov, Türkiye ile İsrail arasında artan söylemin doğrudan askeri çatışmaya dönüşme ihtimalinin düşük olduğunu savunarak tamamlayıcı bir bakış açısı sunuyor.
Yusibov'a göre:
- Gerilimler büyük ölçüde retoriktir
- Her iki hükümet de dış rekabetten siyasi olarak faydalanıyor
- Ana hedefler askeri planlamacılar değil yurt içi izleyicilerdir
“Bu sözlü yaylım ateşi, savaş odasındaki generaller için değil, İstanbul ve Tel Aviv'deki seçmenler için tasarlandı” diye belirtiyor.
Ekonomik ve Stratejik Kısıtlamalar
Yusibov, doğrudan bir çatışmanın olası olmadığının çeşitli nedenlerini vurguluyor:
- Türkiye'nin NATO üyeliği
- Daha geniş bir Batı güvenlik krizi riski
- Türkiye ile İsrail arasında ekonomik ilişkiler sürüyor
İki ülke arasındaki ticaret, siyasi gerginliklerin ortasında bile çoğunlukla dolaylı kanallar aracılığıyla devam ediyor.
Retorik ve Gerçeklik
Yusibov'a göre hem Ankara hem de Tel Aviv iç siyasi kazanç için güçlü bir retorik kullanıyor:
- Türkiye'de dış tehditler siyasi desteğin pekiştirilmesine yardımcı oluyor
- İsrail'de de benzer anlatılar ulusal düzeyde yüksek alarm durumunu sürdürüyor
Görünüm: Sessiz Ama Kararlı Bir Rol
Birlikte ele alındığında, analizler Türkiye'nin İran çatışmasındaki etkisinin daha az görünür ancak oldukça önemli olabileceğini öne sürüyor.
Jiang, Türkiye'yi “kural koyucu” olarak çerçevelerken Yusibov, retorik, strateji ve gerçek dünyadaki sınırlamalar arasındaki karmaşık dengeye işaret ederek gerginliğin tırmanmasını engelleyen yapısal kısıtlamaların altını çiziyor.
Kaynaklar: Yeni Şafak, İsa Yusibov X yazısı
PA Türkiye, Türkiye gözlemcilerini farklı görüş ve görüşlerle bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. Sitemizde yer alan yazılar mutlaka yayın kurulumuzun görüşünü temsil etmeyebilir veya onay anlamına gelmeyebilir.
İngilizce YouTube kanalımızı takip edin (REAL TURKEY):
https://www.youtube.com/channel/UCKpFJB4GFiNkhmpVZQ_d9Rg
Twitter: @AtillaEng
Facebook: Gerçek Türkiye Kanalı: https://www.facebook.com/realturkeychannel/
Yorumlar kapalı.